Η εύθραυστη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν για αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή βρέθηκε αντιμέτωπη με την πρώτη μεγάλη δοκιμασία της, πριν ακόμη προλάβει να σταθεροποιηθεί. Το μέτωπο του Λιβάνου, που αρχικά αντιμετωπιζόταν ως παράπλευρη εστία της σύγκρουσης, εξελίσσεται πλέον σε κεντρικό πρόβλημα για την εφαρμογή μιας συνολικότερης παύσης πυρός.
Οι νέες συγκρούσεις ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ έφεραν αναβολή στις συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν που επρόκειτο να ξεκινήσουν στην Ελβετία, με δυτικά μέσα να μεταδίδουν ότι η Τεχεράνη συνέδεσε τη συμμετοχή της με τις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο. Σύμφωνα με το Reuters, το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ συμφώνησαν σε νέα κατάπαυση πυρός την Παρασκευή, μετά την επικίνδυνη κλιμάκωση, με τη μεσολάβηση ΗΠΑ και Κατάρ και με ρόλο του Ιράν στη διαδικασία.
Ο Λίβανος στο κέντρο της διαπραγμάτευσης
Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, όπως έχει μεταδοθεί από διεθνή μέσα, προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, ώστε να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις για μια τελική διευθέτηση, με ρητή αναφορά και στον Λίβανο. Το στοιχείο αυτό θεωρήθηκε σημαντική διπλωματική επιτυχία της Τεχεράνης, η οποία επέμενε ότι η σύγκρουση στον Λίβανο δεν μπορεί να μείνει έξω από οποιαδήποτε συνολική συμφωνία.
Διαβάστε επίσης: Αποκάλυψη Washington Post: «Σαμποτέρ» ο Νετανιάχου, θα επιχειρήσει να τορπιλίσει τη συμφωνία ΗΠΑ με Ιράν
Για το Ιράν, ο Λίβανος δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη περιφερειακό μέτωπο. Η Χεζμπολάχ παραμένει βασικός σύμμαχος της Τεχεράνης, ενώ οι ισραηλινές επιχειρήσεις στο λιβανικό έδαφος αντιμετωπίζονται από την ιρανική πλευρά ως ζήτημα άμεσης ασφάλειας και επιρροής στην περιοχή.
Η Τεχεράνη ζητά την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον νότιο Λίβανο, ενώ το Ισραήλ δηλώνει ότι δεν πρόκειται να αποσυρθεί όσο θεωρεί ότι η Χεζμπολάχ διατηρεί στρατιωτική παρουσία και υποδομές που απειλούν την ασφάλειά του. Εκεί ακριβώς βρίσκεται και το μεγαλύτερο αδιέξοδο.
Η κλιμάκωση που πάγωσε τις συνομιλίες
Η νέα εμπλοκή ήρθε μετά από σφοδρές συγκρούσεις στον νότιο Λίβανο. Η Χεζμπολάχ ανακοίνωσε ότι έστησε ενέδρα σε ισραηλινά στρατεύματα, ενώ ο ισραηλινός στρατός ανέφερε τον θάνατο τεσσάρων στρατιωτών. Το Ισραήλ απάντησε με εκτεταμένα πλήγματα στον νότιο και ανατολικό Λίβανο, με το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου να αναφέρει δεκάδες νεκρούς.
Η εξέλιξη αυτή ήταν αρκετή για να αναβληθεί ο νέος γύρος συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν. Οι επίσημες εξηγήσεις κινήθηκαν σε πιο προσεκτικούς τόνους, όμως διεθνή μέσα μετέδωσαν ότι η ιρανική πλευρά αρνήθηκε να προχωρήσει όσο συνεχίζονται οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο. Οι Financial Times, επικαλούμενοι πρόσωπα με γνώση των συνομιλιών, ανέφεραν ότι οι συνομιλίες στην Ελβετία αναβλήθηκαν λόγω των ισραηλινών επιθέσεων στον νότιο Λίβανο.
Το ίδιο μοτίβο είχε εμφανιστεί και νωρίτερα μέσα στον μήνα, όταν ισραηλινά πλήγματα στα προάστια της Βηρυτού προκάλεσαν νέα αντίδραση της Τεχεράνης. Έτσι, το μέτωπο του Λιβάνου παύει να είναι περιφερειακή υποσημείωση και γίνεται σημείο που μπορεί να καθορίσει την τύχη της συνολικής συμφωνίας.
Το Ισραήλ δεν αισθάνεται δεσμευμένο
Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου δεν συμμετείχε στις τελικές διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν και έχει ξεκαθαρίσει ότι η χώρα του θα συνεχίσει τις επιχειρήσεις εναντίον της Χεζμπολάχ, εφόσον θεωρεί ότι απειλείται. Ο πρέσβης του Ισραήλ στις ΗΠΑ, Γιεχίελ Λάιτερ, δήλωσε ότι το Ισραήλ δεσμεύεται σε άμεση κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, αλλά οι ισραηλινές δυνάμεις θα συνεχίσουν να επιχειρούν για να διαλύσουν τις υποδομές της Χεζμπολάχ.
Αυτή η στάση δημιουργεί το βασικό ερώτημα: πώς μπορεί να εφαρμοστεί μια συμφωνία που αφορά τον Λίβανο, όταν ούτε το Ισραήλ ούτε η Χεζμπολάχ έχουν υπογράψει απευθείας το κείμενο των ΗΠΑ και του Ιράν;
Η συμφωνία φέρεται να επεκτείνει τις δεσμεύσεις και στους συμμάχους των δύο πλευρών, χωρίς όμως να είναι ξεκάθαρο με ποιον μηχανισμό θα επιβληθεί η συμμόρφωση. Το Ισραήλ ζητά αποστρατιωτικοποίηση της Χεζμπολάχ. Η Χεζμπολάχ επικαλείται την ισραηλινή παρουσία στον νότιο Λίβανο για να δικαιολογήσει τη διατήρηση του οπλοστασίου της. Η κυβέρνηση του Λιβάνου δηλώνει ότι όλα τα όπλα πρέπει να τεθούν υπό κρατικό έλεγχο, αλλά οι δυνατότητές της να επιβάλει μια τέτοια λύση παραμένουν περιορισμένες.
Η δύσκολη θέση της Ουάσινγκτον
Οι ΗΠΑ επιχείρησαν να διαχωρίσουν τη σύγκρουση με το Ιράν από το μέτωπο του Λιβάνου. Το Ιράν έκανε το αντίθετο: συνέδεσε τις δύο κρίσεις, αξιοποιώντας τον Λίβανο ως διαπραγματευτικό χαρτί.
Αυτή η σύνδεση φέρνει την Ουάσινγκτον σε δύσκολη θέση. Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται αποφασισμένος να κρατήσει ζωντανή τη συμφωνία με την Τεχεράνη, όμως οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο μπορούν ανά πάσα στιγμή να προκαλέσουν νέα εμπλοκή. Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, η αμερικανική πλευρά έχει ήδη πιέσει το Ισραήλ να περιορίσει την ένταση των επιχειρήσεων, ώστε να μη χαθεί το διπλωματικό παράθυρο που άνοιξε με την προκαταρκτική συμφωνία.
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών έχει προαναγγείλει νέο γύρο συνομιλιών για τον Λίβανο στην Ουάσινγκτον την επόμενη εβδομάδα, μετά από επικοινωνία του Μάρκο Ρούμπιο με τον πρόεδρο του Λιβάνου, Τζόζεφ Αούν. Η συζήτηση αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς θα δείξει αν υπάρχει έδαφος για πιο σταθερή λύση ή αν η εκεχειρία θα μείνει ακόμη μία προσωρινή ανάπαυλα.
Τα δύο ερωτήματα που μένουν ανοικτά
Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν μπορεί να δημιουργεί ένα πλαίσιο αποκλιμάκωσης, όμως δεν απαντά στα δύο βασικά ερωτήματα του πολέμου στον Λίβανο.
Το πρώτο είναι αν το Ισραήλ θα αποσυρθεί από τον νότιο Λίβανο και υπό ποιες εγγυήσεις ασφαλείας.
Το δεύτερο είναι τι θα γίνει με τα όπλα της Χεζμπολάχ, που αποτελούν για το Ισραήλ απειλή και για τη Χεζμπολάχ το βασικό επιχείρημα ισχύος απέναντι στην ισραηλινή παρουσία.
Όσο αυτά τα δύο ζητήματα μένουν άλυτα, η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν θα παραμένει ευάλωτη σε κάθε νέα σύγκρουση στον Λίβανο. Η Παρασκευή έδειξε πόσο γρήγορα μπορεί να επιστρέψει η κρίση και πόσο στενά συνδέονται πλέον τα μέτωπα της περιοχής.
Drop Media | Περισσότερα Διεθνή Νέα Μέση Ανατολή: Ο Λίβανος απειλεί τη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν – Νέα εμπλοκή μετά τις επιθέσεις Ισραήλ και Χεζμπολάχ
