Σε μια περιοχή που αλλάζει εικόνα από ώρα σε ώρα, το μόνο σταθερό στοιχείο παραμένει η αβεβαιότητα. Η Τεχεράνη ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι το πέρασμα των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοικτό κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, εξέλιξη που έδωσε σήμα αποκλιμάκωσης και λειτούργησε άμεσα υπέρ των αγορών και των τιμών της ενέργειας. Όμως η εικόνα αυτή αποδείχθηκε από την πρώτη στιγμή εύθραυστη, καθώς το ιρανικό μήνυμα συνοδεύτηκε από τη σαφή προειδοποίηση ότι το άνοιγμα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο όσο οι ΗΠΑ διατηρούν σε ισχύ τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Το κεντρικό πρόβλημα είναι ότι οι δύο πλευρές δείχνουν να κινούνται ταυτόχρονα σε δύο γραμμές: μιλούν για διάλογο, αλλά κρατούν ακέραια τα εργαλεία πίεσης. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι υπάρχουν «καλά νέα» και ότι οι επαφές με το Ιράν θα συνεχιστούν μέσα στο Σαββατοκύριακο, χωρίς όμως να δώσει σαφή εικόνα για το πόσο κοντά βρίσκεται μια συμφωνία. Την ίδια στιγμή, ξεκαθάρισε ότι ο αποκλεισμός σε βάρος του Ιράν παραμένει και άφησε να εννοηθεί ότι η εκεχειρία δεν είναι δεδομένο πως θα συνεχιστεί αν δεν υπάρξει σύντομα αποτέλεσμα στις συνομιλίες.
Διαβάστε επίσης: Τραμπ για Ιράν: «Διαπραγματεύσεις το Σαββατοκύριακο» αλλά απειλεί με νέο γύρο βομβαρδισμών
Το Ορμούζ άνοιξε, αλλά με όρους
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ είναι η πιο κρίσιμη εξέλιξη των τελευταίων ημερών, επειδή αφορά ένα από τα σημαντικότερα περάσματα παγκοσμίως για τη μεταφορά πετρελαίου και LNG. Ωστόσο, το Reuters μετέδωσε ότι η διέλευση δεν επανήλθε σε πλήρη κανονικότητα, αλλά γίνεται μέσα από συντονισμένη διαδρομή που έχει καθοριστεί από τις ιρανικές αρχές. Αυτό σημαίνει ότι το άνοιγμα υπάρχει, αλλά δεν συνοδεύεται ακόμη από πραγματική αίσθηση ασφάλειας ή πλήρους ομαλοποίησης.
Αυτό εξηγεί και γιατί η αισιοδοξία στις αγορές ήταν μεν ισχυρή, αλλά όχι άνευ όρων. Η είδηση του ανοίγματος έριξε τις τιμές του πετρελαίου και τροφοδότησε προσδοκίες αποκλιμάκωσης, όμως το ρίσκο παραμένει, επειδή η Τεχεράνη επιμένει ότι μπορεί να αλλάξει στάση αν συνεχιστεί η αμερικανική πίεση. Το μήνυμα από την ιρανική πλευρά είναι ξεκάθαρο: τα Στενά είναι ανοικτά τώρα, όχι όμως ανεξάρτητα από τις υπόλοιπες εξελίξεις στο μέτωπο των διαπραγματεύσεων και του αποκλεισμού.
Το αγκάθι του ουρανίου και οι αντικρουόμενες αφηγήσεις
Στο επίκεντρο των συνομιλιών παραμένει το θέμα του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν. Ο Τραμπ εμφανίστηκε να λέει ότι μια συμφωνία είναι κοντά και ότι η Ουάσινγκτον θα ανακτήσει αυτό το υλικό, όμως η ιρανική πλευρά δεν επιβεβαιώνει αυτή την αμερικανική εκδοχή. Αντίθετα, οι διαψεύσεις από την Τεχεράνη δείχνουν ότι οι δύο πλευρές όχι μόνο δεν έχουν κλείσει τις βασικές διαφορές τους, αλλά εξακολουθούν να παρουσιάζουν τελείως διαφορετική εικόνα για το πού ακριβώς βρίσκονται οι συζητήσεις.
Αυτή η διάσταση είναι κρίσιμη, γιατί ρίχνει σκιά αξιοπιστίας πάνω στην ίδια τη διπλωματική διαδικασία. Όταν η μία πλευρά μιλά για συμφωνημένα βασικά σημεία και η άλλη απαντά ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό αλλά και ουσιαστικό: κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα αν οι συνομιλίες πλησιάζουν σε λύση ή αν απλώς αγοράζουν χρόνο μέχρι την επόμενη κρίση.
Ο αποκλεισμός παραμένει και η πίεση δεν χαλαρώνει
Παρότι το Ορμούζ έχει ανοίξει για την εμπορική ναυσιπλοΐα, οι ΗΠΑ δεν έχουν κάνει πίσω στο άλλο μεγάλο μέτωπο πίεσης, τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Ο Τραμπ έχει δηλώσει δημόσια ότι ο αποκλεισμός παραμένει σε πλήρη ισχύ μέχρι να επιτευχθεί τελική συμφωνία. Αυτό διαμορφώνει μια παράδοξη αλλά απολύτως πραγματική εικόνα: από τη μία υπάρχει ένα βήμα αποκλιμάκωσης, από την άλλη παραμένει ενεργό ένα βασικό εργαλείο εξαναγκασμού.
Ακριβώς γι’ αυτό και η ιρανική ηγεσία συνδέει πλέον ανοιχτά το μέλλον του Ορμούζ με το μέλλον του αποκλεισμού. Το μήνυμα είναι ότι η ναυτιλιακή ομαλότητα δεν θα διατηρηθεί επ’ αόριστον αν η οικονομική και στρατηγική πίεση των ΗΠΑ συνεχιστεί χωρίς αντάλλαγμα. Σε αυτό το πλαίσιο, η κατάσταση μοιάζει περισσότερο με προσωρινή παύση έντασης παρά με πραγματική σταθεροποίηση.
Ο Λίβανος σε εύθραυστη ανάπαυλα
Παράλληλα, η κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου που τέθηκε σε ισχύ στις 16 Απριλίου λειτουργεί ως δεύτερο κομβικό στοιχείο της περιφερειακής εικόνας. Ο Τραμπ έφτασε μάλιστα στο σημείο να δηλώσει ότι οι ΗΠΑ απαγορεύουν στο Ισραήλ να συνεχίσει τους βομβαρδισμούς στον Λίβανο, χρησιμοποιώντας τη φράση «Enough is enough». Ωστόσο, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει ξεκαθαρίσει ότι το Ισραήλ θεωρεί πως δεν έχει ολοκληρώσει τη δουλειά του απέναντι στη Χεζμπολάχ, ενώ το Reuters μετέδωσε ότι η ισραηλινή στρατιωτική παρουσία στον νότιο Λίβανο συνεχίζεται.
Αυτό σημαίνει ότι ούτε στο λιβανικό μέτωπο υπάρχει πλήρης βεβαιότητα για το τι ακολουθεί. Η εκεχειρία ισχύει, αλλά το πολιτικό και στρατιωτικό υπόβαθρο παραμένει ασταθές. Οι επιστροφές εκτοπισμένων σε περιοχές του νότιου Λιβάνου και των νότιων προαστίων της Βηρυτού δείχνουν ότι υπάρχει προσδοκία ανακούφισης, όμως οι προειδοποιήσεις και η παραμονή στρατιωτικών δυνάμεων στο πεδίο κρατούν το ενδεχόμενο νέας έντασης απολύτως ανοιχτό.
Το επόμενο 48ωρο
Η ουσία είναι ότι η Μέση Ανατολή δεν έχει περάσει σε φάση λύσης, αλλά σε μια μεταβατική και εξαιρετικά ασταθή περίοδο. Το Ορμούζ άνοιξε, όμως όχι χωρίς όρους. Οι συνομιλίες ΗΠΑΙράν συνεχίζονται, αλλά υπό απειλές. Ο αποκλεισμός παραμένει. Και ο Λίβανος βρίσκεται σε κατάπαυση πυρός που απέχει ακόμη από μόνιμη διευθέτηση. Το επόμενο διήμερο αναμένεται να δείξει αν η σημερινή συγκρατημένη αισιοδοξία έχει πραγματικό βάθος ή αν πρόκειται απλώς για μια προσωρινή ανάσα πριν από νέο γύρο ανατροπών.
Drop Media | Περισσότερα Διεθνή Νέα Μέση Ανατολή: Άνοιξε το Ορμούζ, αλλά οι απειλές επιστρέφουν – σε οριακό σημείο οι συνομιλίες ΗΠΑΙράν
