Η Ελλάδα δεν βρίσκεται έξω από τον χάρτη των ακραίων καυσώνων που δοκιμάζουν την Ευρώπη. Αντίθετα, ως χώρα της ανατολικής Μεσογείου βρίσκεται σε περιοχή υψηλής επικινδυνότητας για την εμφάνιση εξαιρετικά υψηλών θερμοκρασιών, προειδοποιεί ο καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών και μέλος του Εργαστηρίου Φυσικής της Ατμόσφαιρας, Αθανάσιος Αργυρίου.
Μιλώντας στο ΑΠΕΜΠΕ, ο καθηγητής τονίζει ότι επεισόδια ανάλογης έντασης με αυτά που καταγράφηκαν πρόσφατα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες μπορούν να εκδηλωθούν και σΕλλάδα, ειδικά όσο η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από τον υπόλοιπο πλανήτη. Η πρόσφατη έκθεση Copernicus/WMO για το ευρωπαϊκό κλίμα επιβεβαιώνει ότι η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος, με τη θερμοκρασία της να αυξάνεται περίπου δύο φορές πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο από τη δεκαετία του 1980.
Η Ευρώπη μπαίνει σε νέο κύκλο ζέστης
Σύμφωνα με τον Αθανάσιο Αργυρίου, οι καύσωνες δεν είναι πια μεμονωμένα ακραία επεισόδια που εμφανίζονται αραιά. Με βάση τη σημερινή επιστημονική γνώση, αναμένεται να γίνονται συχνότεροι, ισχυρότεροι και μεγαλύτερης διάρκειας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε καλοκαίρι θα εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο ή ότι κάθε θερμή περίοδος θα καταλήγει σε ακραίο καύσωνα. Σημαίνει όμως ότι οι πιθανότητες για έντονα θερμά επεισόδια έχουν αυξηθεί, ειδικά στη νότια Ευρώπη και τη Μεσόγειο, όπου οι ατμοσφαιρικές και κλιματικές συνθήκες ευνοούν την εμφάνιση επικίνδυνων θερμοκρασιών.
Drop Media .gr/wpcontent/uploads/2026/07/argiriouthanasis1300x210.webp 300w, https://Drop Media .gr/wpcontent/uploads/2026/07/argiriouthanasis1768x538.webp 768w, https://Drop Media .gr/wpcontent/uploads/2026/07/argiriouthanasis186x60.webp 86w” sizes=”(maxwidth: 870px) 100vw, 870px”>
Αθανάσιος Αργυρίου
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η ακραία ζέστη εμφανίζεται με αυξανόμενη συχνότητα και ένταση, ενώ το πρόσφατο κύμα καύσωνα στην Ευρώπη έσπασε θερμοκρασιακά ρεκόρ και είχε σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, τις υποδομές, τη γεωργία και την παραγωγικότητα.
Τι είναι ο «θερμικός θόλος»
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών εξηγεί ότι τα πρόσφατα επεισόδια καύσωνα στην Ευρώπη δεν οφείλονται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά σε συνδυασμό ατμοσφαιρικών συνθηκών και θερμότερου κλίματος.
Ο άμεσος μηχανισμός είναι η εμφάνιση εκτεταμένων πεδίων υψηλών πιέσεων που παραμένουν για πολλές ημέρες πάνω από μια περιοχή. Πρόκειται για τον λεγόμενο «θερμικό θόλο» ή ατμοσφαιρικό εμποδισμό τύπου «Ω».
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο αέρας πιέζεται από τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας προς το έδαφος και θερμαίνεται. Την ίδια στιγμή επικρατούν ασθενείς άνεμοι, η ηλιοφάνεια διαρκεί πολλές ώρες, η νεφοκάλυψη είναι περιορισμένη και η ηλιακή ακτινοβολία είναι έντονη.
Το φαινόμενο επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο όταν μεταφέρονται θερμές αέριες μάζες από τη Βόρεια Αφρική ή την Ιβηρική χερσόνησο προς τη δυτική, κεντρική και νότια Ευρώπη. Αν το έδαφος είναι ήδη ξηρό, τότε η κατάσταση γίνεται πιο δύσκολη, καθώς μειώνεται η φυσική ψύξη μέσω της εξατμισοδιαπνοής.
Με απλά λόγια, το ίδιο ατμοσφαιρικό μοτίβο που πριν από μερικές δεκαετίες θα έδινε υψηλές θερμοκρασίες, σήμερα δίνει ακόμη υψηλότερες, επειδή «πατά» πάνω σε ένα ήδη θερμότερο κλιματικό υπόβαθρο.
Γιατί οι καύσωνες έρχονται ο ένας μετά τον άλλον
Ο Αθανάσιος Αργυρίου επισημαίνει ότι η διαδοχική εμφάνιση καυσώνων συνδέεται με την εμμονή ή την επαναφορά ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας που ευνοεί τον «θερμικό θόλο».
Τα αντικυκλωνικά συστήματα μπορούν να παραμένουν για πολλές ημέρες ή να επιστρέφουν μέσα στην ίδια περίοδο. Αν έχει προηγηθεί ξηρή και θερμή φάση, τότε το έδαφος και το κατώτερο στρώμα της ατμόσφαιρας βρίσκονται ήδη σε υψηλές θερμοκρασίες. Έτσι, ένα νέο επεισόδιο καύσωνα μπορεί να εκδηλωθεί ευκολότερα και να οδηγήσει πιο γρήγορα σε ακραίες τιμές.
Η Ευρώπη έχει γνωρίσει μεγάλους καύσωνες και στο παρελθόν: το 2003 στη δυτική και νότια Ευρώπη, το 2010 στη Ρωσία και την ανατολική Ευρώπη, το 2017 στη νότια Ευρώπη, το 2019 στη δυτική Ευρώπη, το εξαιρετικά θερμό καλοκαίρι του 2022 και τους καύσωνες του 2023 στη Μεσόγειο και σΕλλάδα.
Η διαφορά σήμερα είναι η βάση πάνω στην οποία εκδηλώνονται αυτά τα φαινόμενα. Το κλίμα είναι ήδη θερμότερο, άρα τα επεισόδια γίνονται πιο συχνά, πιο έντονα και πιο επιβαρυντικά για την ανθρώπινη υγεία.
Ενδεικτικό είναι ότι μελέτη στο Nature Medicine εκτίμησε σε 61.672 τους θανάτους που σχετίζονταν με τη ζέστη στην Ευρώπη το καλοκαίρι του 2022.
Ποιες περιοχές της Ελλάδας είναι πιο ευάλωτες
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η Ελλάδα βρίσκεται σε ζώνη υψηλού κινδύνου λόγω της γεωγραφικής της θέσης στην ανατολική Μεσόγειο. Αυτό σημαίνει ότι φαινόμενα ανάλογης έντασης με εκείνα που καταγράφονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες μπορούν να εκδηλωθούν και στη χώρα μας.
Πιο ευάλωτες είναι συνήθως οι ηπειρωτικές πεδινές και κλειστές λεκάνες: η Θεσσαλία, η κεντρική και ανατολική Μακεδονία, η Θράκη, η Βοιωτία, η ανατολική Στερεά, η Αττική και τμήματα της Πελοποννήσου.
Ιδιαίτερη επιβάρυνση δέχονται και τα μεγάλα αστικά κέντρα, κυρίως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, λόγω της αστικής θερμικής νησίδας. Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο τη νύχτα, όταν οι πόλεις δυσκολεύονται να αποβάλουν τη θερμότητα που έχουν απορροφήσει στη διάρκεια της ημέρας.
Τα νησιά και οι παράκτιες περιοχές συχνά έχουν χαμηλότερες μέγιστες θερμοκρασίες λόγω της γειτνίασης με τη θάλασσα. Ωστόσο, όταν οι άνεμοι είναι ασθενείς, η υψηλή υγρασία αυξάνει τη θερμική δυσφορία και κάνει την αίσθηση της ζέστης πιο βαριά.
Η πρόγνωση γίνεται ζήτημα προστασίας
Ο Αθανάσιος Αργυρίου τονίζει ότι από καθαρά μετεωρολογική και κλιματική σκοπιά δεν μπορεί να αποτραπεί η δημιουργία ενός τέτοιου επεισοδίου. Εκείνο που έχει κρίσιμη σημασία είναι η έγκαιρη πρόγνωση, ώστε να ενεργοποιούνται εγκαίρως τα σχέδια πρόληψης.
Η ακριβής και έγκαιρη πρόβλεψη των καυσώνων και των έντονων ξηρασιών είναι το πρώτο βήμα για να κινηθούν οι μηχανισμοί Πολιτικής Προστασίας, να ενημερωθεί ο πληθυσμός και να ληφθούν μέτρα για τις πιο ευάλωτες ομάδες.
Σε βάθος χρόνου, ο καθηγητής δείχνει και προς την ανάγκη καλύτερου πολεοδομικού σχεδιασμού και ψυχρότερων κτιρίων και δημόσιων χώρων, ώστε οι πόλεις να γίνουν πιο ανθεκτικές απέναντι στη ζέστη.
Το μήνυμα, πάντως, είναι καθαρό: οι καύσωνες που μέχρι χθες φάνταζαν ως ακραίες εξαιρέσεις, σήμερα γίνονται μέρος μιας νέας κανονικότητας. Και η Ελλάδα, λόγω θέσης, κλίματος και αστικής επιβάρυνσης, δεν έχει την πολυτέλεια να τους αντιμετωπίζει σαν μακρινό ευρωπαϊκό πρόβλημα.
Drop Media | Ειδήσεις από την Ελλάδα Ακραίοι καύσωνες: Οι περιοχές της Ελλάδας στη ζώνη υψηλού κινδύνου – Η προειδοποίηση καθηγητή του Πανεπιστημίου Πατρών
