Το στεγαστικό εξελίσσεται σε ένα από τα πιο πιεστικά κοινωνικά προβλήματα, με τα ενοίκια και τις τιμές των ακινήτων να παραμένουν ψηλά και χιλιάδες νοικοκυριά να δυσκολεύονται να βρουν προσιτή κατοικία. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση εξετάζει νέα εργαλεία για την αύξηση της προσφοράς ακινήτων και την ενίσχυση όσων αναζητούν πρώτη ή οικονομικά προσιτή κατοικία.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο ενός νέου στεγαστικού προγράμματος, στα πρότυπα των δράσεων «Σπίτι μου», με χρηματοδότηση που μπορεί να προέλθει είτε από το ΕΣΠΑ είτε από νέα ευρωπαϊκά εργαλεία.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το νέο σχήμα είναι πιθανό να συνδυαστεί με το «Ανακαινίζω», ώστε να δοθούν κίνητρα για την επιστροφή κλειστών κατοικιών στην αγορά. Η λογική είναι να μη χρηματοδοτείται μόνο η αγορά κατοικίας, αλλά και η αξιοποίηση ακινήτων που σήμερα μένουν αναξιοποίητα, παρότι βρίσκονται σε περιοχές με αυξημένη ζήτηση.
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι ένα νέο πρόγραμμα θα πρέπει να έχει ιδιαίτερα ελκυστικά κίνητρα, φορολογικά και χρηματοδοτικά, ώστε να πείσει ιδιοκτήτες να διαθέσουν ξανά ακίνητα στην αγορά μακροχρόνιας μίσθωσης ή πώλησης.
Διαβάστε επίσης: Σπίτι μου ΙΙ: Τελευταία προθεσμία για αιτήσεις στις 31 Μαΐου 2026
Το βάρος των 794.000 κλειστών κατοικιών
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου, περίπου 794.000 κατοικίες παραμένουν κλειστές. Πρόκειται για έναν τεράστιο αριθμό ακινήτων που, αν αξιοποιηθεί έστω και μερικώς, μπορεί να επηρεάσει την προσφορά κατοικίας και να ασκήσει πίεση στις τιμές. Το ίδιο στοιχείο καταγράφεται και σε σημερινά ρεπορτάζ για τον σχεδιασμό νέου προγράμματος τύπου «Σπίτι μου».
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει χαρακτηρίσει τη στέγαση ζήτημα κοινωνικής συνοχής, αλλά και κρίσιμο οικονομικό πρόβλημα. Από τη θέση του προέδρου του Eurogroup, έφερε το στεγαστικό στην άτυπη συνεδρίαση της Λευκωσίας, ανοίγοντας τη συζήτηση για κοινές ευρωπαϊκές απαντήσεις σε μια κρίση που δεν αφορά μόνο την Ελλάδα.
Στο ελληνικό σχέδιο έχουν ήδη ενταχθεί διαφορετικές παρεμβάσεις: η τριετής φοροαπαλλαγή για κλειστά ακίνητα που επιστρέφουν στην αγορά, τα προγράμματα ανακαίνισης, τα «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2», αλλά και το νέο πλαίσιο κοινωνικής αντιπαροχής και αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας.
Η κοινωνική αντιπαροχή ξεκινά να εφαρμόζεται πιλοτικά σε περιοχές όπως η Παιανία, η Πάτρα, η Λάρισα και οι Σέρρες, με στόχο να αξιοποιηθούν δημόσια ακίνητα για τη δημιουργία κατοικιών με κοινωνικό και προσιτό χαρακτήρα.
Τι γίνεται με το «Σπίτι μου 2»
Την ίδια ώρα, κλείνει ο κύκλος νέων υπαγωγών στο πρόγραμμα «Σπίτι μου 2». Η 31η Μαΐου 2026 είναι η καταληκτική ημερομηνία υπαγωγής στο πρόγραμμα, ενώ μετά τη συγκεκριμένη ημερομηνία δεν θα είναι δυνατή η έγκριση νέων αιτήσεων ούτε η ηλεκτρονική χορήγηση βεβαίωσης επιλεξιμότητας.
Η καταληκτική ημερομηνία για τη σύναψη δανειακής σύμβασης παραμένει η 31η Αυγούστου 2026, ενώ το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχει ανακοινώσει ότι εγκεκριμένα δάνεια που δεν θα προλάβουν να συμβασιοποιηθούν έως τις 2 Ιουνίου μπορούν να προχωρήσουν έως τις 31 Αυγούστου με πόρους της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Το «Σπίτι μου 2» αφορά χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια για αγορά πρώτης κατοικίας από δικαιούχους ηλικίας 25 έως 50 ετών. Ο συνολικός προϋπολογισμός του ανέρχεται στα 2 δισ. ευρώ, με 1 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και 1 δισ. ευρώ από τα πιστωτικά ιδρύματα, καλύπτοντας τη χρηματοδότηση 20.000 ωφελούμενων.
Η ευρωπαϊκή διάσταση της στεγαστικής κρίσης
Το στεγαστικό βρέθηκε στο επίκεντρο και της άτυπης συνεδρίασης του Eurogroup στη Λευκωσία, όπου εξετάστηκαν οι πολιτικές που εφαρμόζουν άλλες χώρες της Ευρώπης. Στο τραπέζι τέθηκαν παραδείγματα από την Ισπανία, την Ιρλανδία και την Κροατία, με στόχο να φανεί ποιες παρεμβάσεις απέδωσαν και ποιες όχι.
Η Ισπανία έχει κινηθεί σε πιο παρεμβατική κατεύθυνση, λόγω της έντονης πίεσης στις τουριστικές περιοχές και στα μεγάλα αστικά κέντρα. Έχει προχωρήσει σε περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb, σε σχέδια για κατασκευή προσιτών κατοικιών με κρατική χρηματοδότηση και σε κίνητρα για την αξιοποίηση κενών κατοικιών. Παράλληλα, έχει εξετάσει μέτρα ελέγχου ενοικίων σε περιοχές όπου το κόστος στέγασης έχει φτάσει σε οριακά επίπεδα.
Στην Ιρλανδία, η στεγαστική κρίση συνδέθηκε με τη χρόνια έλλειψη νέων κατοικιών μετά την οικονομική κρίση του 2008. Η κυβέρνηση προώθησε το πολυετές σχέδιο «Housing for All», ένα πρόγραμμα δισεκατομμυρίων ευρώ για την κατασκευή δεκάδων χιλιάδων νέων κατοικιών κάθε χρόνο, με έμφαση στην κοινωνική και οικονομικά προσιτή στέγη.
Το ιρλανδικό σχέδιο περιλαμβάνει επιδοτήσεις για νέους αγοραστές, ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας, αξιοποίηση κενών ακινήτων και μέτρα για τη συγκράτηση του κόστους ενοικίασης.
Η Κροατία, αντιμέτωπη με τη μεγάλη αύξηση της τουριστικής χρήσης κατοικιών, επέλεξε αυστηρότερο πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Παράλληλα, ανακοίνωσε αυξημένη φορολογία για ακίνητα που μένουν κενά ή διατίθενται αποκλειστικά για τουριστική χρήση, με στόχο να επιστρέψουν περισσότερα σπίτια στη μακροχρόνια μίσθωση.
Το ζητούμενο για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, το μεγάλο στοίχημα είναι διπλό: να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών και να συγκρατηθεί το κόστος στέγασης για νοικοκυριά, νέους και οικογένειες που πιέζονται από τα ενοίκια.
Η αξιοποίηση των κλειστών κατοικιών θεωρείται κρίσιμος παράγοντας, όμως δεν αρκεί από μόνη της. Χρειάζονται κίνητρα που θα κάνουν συμφέρουσα την ανακαίνιση και διάθεση παλαιών ακινήτων, αλλά και σταθεροί κανόνες για τη μακροχρόνια και τη βραχυχρόνια μίσθωση.
Ένα νέο πρόγραμμα τύπου «Σπίτι μου», εφόσον προχωρήσει, θα κριθεί από το πόσο γρήγορα θα μπορέσει να βγάλει σπίτια στην αγορά και από το αν θα δώσει πραγματική ανάσα σε όσους σήμερα βλέπουν την κατοικία να απομακρύνεται οικονομικά. Η κυβέρνηση αναζητά πλέον το επόμενο εργαλείο, με το στεγαστικό να περνά από τις επιμέρους παρεμβάσεις σε μια πιο συνολική πολιτική για την προσφορά, τα ενοίκια και την αξιοποίηση του οικιστικού αποθέματος.
Drop Media | Διαβάστε περισσότερες Ειδήσεις με Οικονομική Θεματολογία Στεγαστικό: Νέο «Σπίτι μου» στο τραπέζι για να ανοίξουν τα κλειστά ακίνητα
