«Ανάσα» για χιλιάδες φορολογούμενους: Διαγράφονται τα πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις, έρχονται αναδρομικά

Τέλος στην αδιάκριτη επιβολή προστίμων βάζει η φορολογική διοίκηση, διορθώνοντας μία στρέβλωση ετών στον Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών. Με τον νέο νόμο 5301, που ισχύει από τις 15 Μαΐου 2026, εξορθολογίζονται και σε πολλές περιπτώσεις καταργούνται πλήρως τα διοικητικά πρόστιμα των 100, 250 ή 500 ευρώ που επιβάλλονταν για εκπρόθεσμες υποβολές, εφόσον πρόκειται για τυπικές παραβάσεις χωρίς δημοσιονομικό αντίκτυπο (όταν δηλαδή δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή ή το ποσό είναι ελάχιστο).

Σύμφωνα με το άρθρο 37 του νέου νόμου, απαλλάσσονται πλήρως από το πρόστιμο οι εξής κατηγορίες εκπρόθεσμων αρχικών δηλώσεων:

• Φορολογίας Εισοδήματος: Όταν εκδίδεται μηδενικό ή πιστωτικό εκκαθαριστικό, καθώς και όταν το χρεωστικό υπόλοιπο (ο φόρος προς πληρωμή) δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.

• Πληροφοριακού Χαρακτήρα: Όταν η υποβολή της δήλωσης δεν δημιουργεί υποχρέωση πληρωμής φόρου.

• Έμμεσων Φόρων, Τελών ή Εισφορών: (Αφορά αρχικές και τροποποιητικές, με εξαίρεση ΦΠΑ και ΦΜΑ), εφόσον ο φόρος προς καταβολή είναι έως 100 ευρώ.

• Παρακράτησης Φόρου: (Με εξαίρεση τις δηλώσεις φόρου τυχερών παιγνίων), αν το προς απόδοση ποσό είναι κάτω από 100 ευρώ.

• Δηλώσεις Ανηλίκων: Δεν επιβάλλονται πρόστιμα για δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκου ή από ενήλικο για χρονιά που ήταν ανήλικος. Η απαλλαγή καλύπτει και τη δήλωση του γονέα, στο κομμάτι που αφορά εισόδημα του τέκνου που προστέθηκε στο δικό του.

Τι αλλάζει σε ΦΠΑ και τροποποιητικές δηλώσεις

Σημαντικές ελαφρύνσεις έρχονται και για τους επαγγελματίες και τις επιχειρήσεις. Στις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ, αν δεν προκύπτει φόρος, το πρόστιμο μειώνεται πλέον στα 100 ευρώ (από 250 ή 500 ευρώ που ίσχυε μέχρι σήμερα). Παράλληλα, καταργείται πλήρως το πρόστιμο των 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.

Όσον αφορά τις τροποποιητικές δηλώσεις (για διόρθωση λαθών), δεν επιβάλλεται κανένα πρόστιμο εάν:

1. Στη φορολογία εισοδήματος (φυσικών ή νομικών προσώπων), ο επιπλέον φόρος που προκύπτει σε σχέση με την αρχική δήλωση είναι έως 100 ευρώ.

2. Στον ΦΠΑ ή στον παρακρατούμενο φόρο, η αρχική δήλωση είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα.

Αναδρομική ισχύς και επιστροφές ποσών

Η μεγάλη καινοτομία της ρύθμισης είναι η αναδρομική της ισχύς, καθώς εφαρμόζεται για πράξεις από τις 19 Απριλίου 2024.

Για όσους φορολογούμενους έχει ήδη βεβαιωθεί και πληρωθεί πρόστιμο κατά τη διάρκεια αυτής της διετίας (για παραβάσεις που πλέον απαλλάσσονται), το δημόσιο θα προχωρήσει σε επιστροφή των χρημάτων. Αναμένονται οι διευκρινιστικές οδηγίες της ΑΑΔΕ για τον τρόπο με τον οποίο θα ακυρωθούν τα πρόστιμα ή θα συμψηφιστούν/επιστραφούν τα καταβληθέντα ποσά.

Για τις περιπτώσεις όπου το πρόστιμο έχει επιβληθεί αλλά δεν έχει ακόμη εισπραχθεί, η διαδικασία είσπραξης αναστέλλεται αυτόματα και τα ποσά δεν θα αναζητηθούν από την εφορία. Αντίστοιχα, αν προβλέπεται απλώς μείωση (π.χ. στον ΦΠΑ από 250 σε 100 ευρώ), η οφειλή επανυπολογίζεται άμεσα.