Έναν από τους σημαντικότερους βυζαντινούς οχυρωμένους οικισμούς της Μακεδονίας απέδωσε, χθες βράδυ, στο κοινό το υπουργείο Πολιτισμού, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης, αποκατάστασης και ανάδειξής του. Πρόκειται για το βυζαντινό Κάστρο των Μογλενών, ευρύτερα γνωστό ως Κάστρο της Χρυσής, το οποίο βρίσκεται σε στρατηγική θέση πάνω σε χαμηλό λόφο, δίπλα στον ποταμό Αλμωπαίο, «εποπτεύοντας» την πεδιάδα της Αλμωπίας στην Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας. Την επίσημη απόδοση του μνημείου πραγματοποίησε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.
«Για το υπουργείο Πολιτισμού, πάντοτε η απόδοση ενός αποκατεστημένου μνημείου είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η αποκατάσταση κάθε μνημείου αποτελεί έναν μοχλό ανάπτυξης για μια περιοχή κι όταν αποδίδεται στην τοπική κοινωνία, δημιουργεί προϋποθέσεις για περαιτέρω ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, καθώς μπορεί να φιλοξενήσει πολιτιστικές δράσεις και να αποτελέσει χώρο έκφρασης της ίδιας της κοινωνίας», τόνισε η υπουργός.
Η κ. Μενδώνη επισήμανε ότι το έργο εντάχθηκε στην Πολιτιστική Χάρτα Ανάπτυξης και Ευημερίας του υπουργείου Πολιτισμού, η οποία καταρτίστηκε σε συνεργασία με τις περιφέρειες, τους δήμους και τις τοπικές κοινωνίες, ώστε να ιεραρχηθούν οι πραγματικές ανάγκες προστασίας και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Όπως ανέφερε, η ύπαρξη ώριμων μελετών, που είχαν εκπονηθεί σε συνεργασία με τον Δήμο Αλμωπίας, επέτρεψε την ένταξη του έργου στο Ταμείο Ανάκαμψης. «Το συγκεκριμένο κάστρο δεν αποτελεί μόνο μια ψηφίδα της τοπικής ιστορίας, αλλά συνθέτει την ευρύτερη ιστορία της Μακεδονίας και της Ελλάδας. Η αποκατάστασή του κάνει πρωτίστως περήφανη την τοπική κοινωνία και γι’ αυτό συνηθίζω να λέω ότι ο πολιτισμός είναι ένας κρίκος στην άμυνα της πατρίδας μας, με τον δικό του τρόπο», υπογράμμισε η υπουργός.
Το βυζαντινό Κάστρο των Μογλενών ιδρύθηκε πιθανότατα στις αρχές του 9ου αιώνα, προκειμένου να προστατεύει την περιοχή από τις επιδρομές των Βουλγάρων, ενώ εξελίχθηκε σε σημαντικό διοικητικό και εκκλησιαστικό κέντρο, καθώς αποτέλεσε έδρα του ομώνυμου Θέματος και Επισκοπής. Οι πρώτες γραπτές αναφορές σε αυτό χρονολογούνται στα τέλη του 10ου αιώνα, ενώ η ιστορία του συνδέεται με σημαντικά γεγονότα της βυζαντινής περιόδου, μεταξύ των οποίων οι εκστρατείες του αυτοκράτορα Βασιλείου Β’, οι συγκρούσεις με τους Νορμανδούς, αλλά και οι βυζαντινοσερβικοί πόλεμοι. «Η σημερινή τελετή σηματοδοτεί την ολοκλήρωση μιας σημαντικής προσπάθειας για την προστασία, την αποκατάσταση και την ανάδειξη ενός μνημείου, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής ταυτότητας της Αλμωπίας και της Πέλλας. Πρόκειται για το καλύτερα σωζόμενο παράδειγμα βυζαντινής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής στην περιοχή», ανέφερε ο αναπληρωτής προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας Γιώργος Σταλίδης.
Όπως εξήγησε, η ωρίμανση του έργου ξεκίνησε το 2016, μέσω του διασυνοριακού προγράμματος Interreg, με τον πλήρη καθαρισμό, την αποτύπωση και την εκπόνηση των απαραίτητων μελετών για την αποκατάσταση και ανάδειξη του μνημείου. Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν ανασκαφικές έρευνες, οι οποίες αποκάλυψαν νέα στοιχεία και οδήγησαν στην επικαιροποίηση των μελετών, ώστε το έργο να ενταχθεί τελικά στις αρχές του 2022 στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με προϋπολογισμό 1,85 εκατ. ευρώ.
«Οι εργασίες δεν περιορίστηκαν μόνο στη στερέωση και αποκατάσταση των τειχών και των μνημείων. Διαμορφώθηκαν επίσης διαδρομές επίσκεψης, χώροι ανάπαυσης και υγιεινής, τοποθετήθηκαν ενημερωτικές πινακίδες και φωτισμός, ώστε το μνημείο να ενταχθεί ουσιαστικά στη σύγχρονη ζωή της περιοχής και να αποτελεί πλέον ένα ζωντανό τοπόσημο της Αλμωπίας», πρόσθεσε ο κ. Σταλίδης.
Στη σημασία του έργου για την τοπική ανάπτυξη αναφέρθηκε από την πλευρά του ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Αλμωπίας Πέτρος Τσαρκνιάς. «Η σημερινή τελετή δεν αποτελεί το τέλος μιας πορείας, αλλά την αφετηρία μιας νέας εποχής για την Αλμωπία. Πιστεύουμε ότι η ανάπτυξη του τόπου μας πρέπει να στηρίζεται στο τρίπτυχο “φυσικό περιβάλλον, πολιτιστική κληρονομιά και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη”», δήλωσε.
Όπως επισήμανε ο κ. Τσαρκνιάς, το Κάστρο των Μογλενών προστίθεται στο σύνολο των πολιτιστικών και φυσικών αξιοθέατων της περιοχής, δημιουργώντας έναν ολοκληρωμένο προορισμό που μπορεί να προσελκύσει επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, να ενισχύσει την τοπική οικονομία και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Τέλος, ο αντιπεριφερειάρχης Πέλλας, Ιορδάνης Τζαμτζής, υπογράμμισε ότι η ολοκλήρωση του έργου αποτελεί το αποτέλεσμα μιας μακράς προσπάθειας συνεργασίας πολλών φορέων. «Η αποκατάσταση του κάστρου της Χρυσής ήταν ένα πάγιο αίτημα της τοπικής κοινωνίας. Η ένταξη του έργου στο Ταμείο Ανάκαμψης με προϋπολογισμό 1.850.000 ευρώ και η ταχύτατη υλοποίησή του αποτελούν σημαντική επιτυχία», ανέφερε. Ο ίδιος σημείωσε ακόμη ότι τα εγκαίνια αποτελούν την αφετηρία μιας νέας πορείας, με στόχο τη σύνδεση του κάστρου με τα υπόλοιπα μνημεία και τους πολιτιστικούς προορισμούς της Πέλλας, αξιοποιώντας νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για επενδύσεις στον πολιτισμό, την εκπαίδευση και τον τουρισμό.
Τον αγιασμό των εγκαινίων τέλεσε ο Μητροπολίτης Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας Ιωήλ, ενώ η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με μουσικό πρόγραμμα.
ΠΗΓΗ: ΕΡΤ, ΑΠΕ-ΜΠΕ
Ρεπορτάζ: Γιάννα Τσατσάνη
www.ertnews.gr
