Σε ένα δάσος κοντά στο ΛεζΚαπΦερέ, δυτικά του Μπορντό, ο Ματιέ Ζομέν συντονίζει τα πληρώματά του, την ώρα που οι πυροσβέστες ρίχνουν συνεχείς πίδακες νερού στη βλάστηση. Ο πυκνός γκρίζος καπνός έχει καλύψει το δασικό έδαφος και η ατμόσφαιρα θυμίζει πεδίο μάχης.
Ο διοικητής της πυροσβεστικής δύναμης της Ζιρόνδης βρέθηκε στην περιοχή την περασμένη εβδομάδα και γρήγορα κατάλαβε ότι η φωτιά που αντιμετώπιζαν δεν ήταν μια συνηθισμένη πυρκαγιά.
«Αυτό είναι πόλεμος απέναντι στις δασικές πυρκαγιές», δήλωσε χαρακτηριστικά. «Είμαι πυροσβέστης εδώ και 26 χρόνια και δεν έχω ξαναδεί πυρκαγιές τέτοιου μεγέθους».
Η πυρκαγιά στη Ζιρόνδη, που ξεκίνησε στις 22 Ιουλίου, εξαπλώθηκε με πρωτοφανή ταχύτητα, καταστρέφοντας δασικές και αγροτικές εκτάσεις. Έκαψε περίπου 420 τετραγωνικά χιλιόμετρα, κατέστρεψε περίπου 200 σπίτια και οδήγησε στην εκκένωση περισσότερων από 220.000 ανθρώπων.
Η ένταση της φωτιάς ήταν τέτοια, ώστε άρχισε να επηρεάζει τις ίδιες τις καιρικές συνθήκες, δημιουργώντας ακόμη και δικά της φαινόμενα, όπως πυροστρόβιλους.
Από τη Γαλλία στην Ισπανία: Πυρκαγιές που ξεπερνούν τις δυνατότητες αντιμετώπισης
Την ίδια περίοδο, δύο μεγάλες πυρκαγιές σε αγροτικές περιοχές δυτικά και νοτιοδυτικά της Μαδρίτης ενώθηκαν σε ένα τεράστιο μέτωπο, αναγκάζοντας δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο οι αρχές κήρυξαν κατάσταση μείζονος συμβάντος, καθώς πυροσβεστικές δυνάμεις επιχειρούσαν για φωτιά κοντά στον πυρηνικό σταθμό Sizewell B.
Παράλληλα, Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιταλία και Αλβανία βρέθηκαν αντιμέτωπες με μεγάλες πυρκαγιές, καθώς τέσσερα διαδοχικά κύματα καύσωνα μετέτρεψαν μεγάλες εκτάσεις σε εύφλεκτη ύλη.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, στην εξάπλωση των πυρκαγιών συνέβαλαν:
- οι υψηλές θερμοκρασίες και η παρατεταμένη ξηρασία,
- οι ισχυροί άνεμοι,
- η έντονη ανάπτυξη βλάστησης μετά από υγρούς χειμώνες,
- η εγκατάλειψη αγροτικών περιοχών, που άφησε μεγάλες εκτάσεις χωρίς διαχείριση.
Όταν η φωτιά αποκτά τη δική της δύναμη
Οι ειδικοί εξηγούν ότι οι μεγάλες πυρκαγιές ξεκινούν συνήθως από μια μικρή εστία: έναν σπινθήρα, μια φωτιά κατασκήνωσης ή μια ανθρώπινη δραστηριότητα.
Αρχικά, η φωτιά καίει ξερά χόρτα, πευκοβελόνες και χαμηλή βλάστηση. Αν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές, περνά στους κορμούς των δέντρων και στη συνέχεια στην κόμη του δάσους, όπου η εξάπλωση γίνεται πολύ πιο γρήγορη και δύσκολη να ελεγχθεί.
Σε αυτό το στάδιο, η πυρκαγιά μπορεί να δημιουργήσει το δικό της μικροκλίμα. Η τεράστια θερμότητα προκαλεί ανοδικά ρεύματα αέρα, αλλάζει την κατεύθυνση των ανέμων και δημιουργεί ακραία φαινόμενα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα πυροσωρειτομελανία νέφη (pyrocumulonimbus), τα οποία δημιουργούνται από τις ίδιες τις πυρκαγιές. Μπορούν να προκαλέσουν καταιγίδες, ισχυρούς ανέμους και να διασπείρουν φλεγόμενα υλικά σε μεγάλες αποστάσεις.
Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, όταν μια πυρκαγιά φτάσει σε αυτό το επίπεδο, οι περισσότερες παραδοσιακές μέθοδοι κατάσβεσης περιορίζονται σημαντικά.
«Το μόνο που μπορείς πραγματικά να κάνεις είναι να ανοίξεις αντιπυρικές ζώνες μπροστά από το μέτωπο», εξηγούν ειδικοί, καθώς η άμεση αντιμετώπιση των φλογών γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.
Η κλιματική αλλαγή αυξάνει τον κίνδυνο
Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από πολλές άλλες περιοχές του πλανήτη, με τη μέση θερμοκρασία να βρίσκεται ήδη περίπου 2,5°C υψηλότερα από τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Το νέο μοτίβο που ανησυχεί τους επιστήμονες είναι οι πολύ υγροί χειμώνες που ακολουθούνται από εξαιρετικά θερμά και ξηρά καλοκαίρια.
Οι βροχοπτώσεις αυξάνουν τη βλάστηση, όμως η επόμενη περίοδος ξηρασίας μετατρέπει αυτή τη βλάστηση σε τεράστια ποσότητα καύσιμης ύλης.
«Η κλιματική αλλαγή φορτώνει τα ζάρια υπέρ των μεγάλων πυρκαγιών», σημειώνουν ερευνητές, εξηγώντας ότι πλέον μια μικρή εστία έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να εξελιχθεί σε καταστροφικό μέτωπο.
Η επιστημονική ομάδα World Weather Attribution εκτίμησε ότι η κλιματική αλλαγή έκανε τις συνθήκες που ευνόησαν τις πυρκαγιές στη Γαλλία τουλάχιστον δύο φορές πιθανότερες και στην Ισπανία περίπου είκοσι φορές πιθανότερες.
Οι ανθρώπινες ιστορίες πίσω από την καταστροφή
Στην περιοχή της Μαδρίτης, ο Κάρλος Μπράβο διατηρούσε ένα παραθαλάσσιο μπαρ στη λίμνη Σαν Χουάν, έναν δημοφιλή καλοκαιρινό προορισμό.
Όταν είδε τις φλόγες να πλησιάζουν, κάλεσε τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Η απάντηση που έλαβε ήταν ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμες δυνάμεις και ότι έπρεπε να φύγει.
«Στην αρχή δεν το πίστευα. Περίμενα ότι κάποιος θα ερχόταν. Όμως η φωτιά άρχισε να με περικυκλώνει», περιέγραψε.
Τελικά εγκατέλειψε την περιοχή, όμως το μπαρ του καταστράφηκε ολοσχερώς, όπως και μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων γύρω από τη λίμνη.
Στη Νάβας ντελ Ρέι, περίπου 50 σπίτια καταστράφηκαν και άλλα υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Ο δήμαρχος της περιοχής περιέγραψε τη δυσκολία αποτίμησης της καταστροφής:
«Τα σπίτια μπορείς να τα μετρήσεις. Πώς όμως αποτιμάς οικονομικά ένα καμένο δάσος;».
Το οικονομικό κόστος ξεπερνά τις αποζημιώσεις
Οι πυρκαγιές δεν καταστρέφουν μόνο δάση και κατοικίες, αλλά πλήττουν ολόκληρες οικονομίες.
Στη Ζιρόνδη, περιοχή με έντονη τουριστική δραστηριότητα, οι ακυρώσεις επισκεπτών προκάλεσαν σοβαρές απώλειες σε ξενοδοχεία, κάμπινγκ, εστιατόρια και μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες υπολογίζουν κυρίως τις ασφαλισμένες ζημιές, όμως μεγάλο μέρος των απωλειών –όπως οικοσυστήματα, δασικές εκτάσεις και δημόσια αγαθά– δεν αποτυπώνεται οικονομικά.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι πυρκαγιές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή δεν αποτελούν πλέον ένα σπάνιο φαινόμενο, αλλά έναν κίνδυνο που θα επανέρχεται συχνότερα.
Η πρόκληση για την Ευρώπη δεν είναι μόνο να σβήσει τις φωτιές του σήμερα, αλλά να προσαρμοστεί σε έναν κόσμο όπου οι ακραίες πυρκαγιές ενδέχεται να αποτελέσουν μέρος της νέας πραγματικότητας.
Drop Media | Περισσότερα Διεθνή Νέα Είναι οι μεγάλες δασικές πυρκαγιές η νέα κανονικότητα της Ευρώπης;
