Σε μια ιδιότυπη «μάχη» για το ποιος έχει τον πραγματικό έλεγχο των Στενών του Ορμούζ έχουν επιδοθεί Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, την ώρα που η αβεβαιότητα για την ασφάλεια της κρίσιμης θαλάσσιας οδού προκαλεί έντονες αναταράξεις στην αγορά ενέργειας.
Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι η ναυσιπλοΐα έχει αποκατασταθεί σε σημαντικό βαθμό και ότι αμερικανικές δυνάμεις συνοδεύουν εμπορικά πλοία κατά τη διέλευσή τους από τα Στενά. Η Τεχεράνη, από την άλλη πλευρά, επιμένει ότι διατηρεί τον έλεγχο της περιοχής και προειδοποιεί τα πλοία που επιχειρούν να κινηθούν χωρίς προηγούμενη έγκριση.
Η διαφωνία δεν είναι απλώς επικοινωνιακή. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο, καθώς σε φυσιολογικές συνθήκες από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι αμερικανικοί ισχυρισμοί για τις διελεύσεις
Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η κίνηση μέσω του Ορμούζ έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες ημέρες.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το CNN, την Τρίτη περίπου 40 εμπορικά πλοία φέρεται να διέσχισαν τα Στενά, μεταφέροντας συνολικά περίπου 18 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, ενώ φέρονται να βρίσκονταν υπό την προστασία του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού.
Αντίστοιχη εικόνα περιέγραψε και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δήλωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις βοηθούν περίπου 30 πλοία να περνούν από τα Στενά κάθε βράδυ, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι η θαλάσσια δίοδος βρίσκεται πλέον υπό αμερικανικό έλεγχο.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ανέφερε από την πλευρά του ότι τουλάχιστον 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου περνούν καθημερινά από το Ορμούζ, ενώ για τη Δευτέρα εκτίμησε τον όγκο μεταξύ 15 και 17 εκατομμυρίων βαρελιών.
Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν μετά την ανακοίνωση του διοικητή της CENTCOM, Μπραντ Κούπερ, ότι οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν απομακρύνει θαλάσσιες νάρκες από τους διαύλους διέλευσης.
Η εκδοχή της Τεχεράνης
Το Ιράν αναγνωρίζει ότι κάποια πλοία εξακολουθούν να περνούν από τα Στενά, απορρίπτει όμως την αμερικανική εκδοχή περί ελέγχου της περιοχής.
Ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, παραδέχθηκε ότι «ο εχθρός κατάφερε να περάσει κάποια πλοία», υποστηρίζοντας ωστόσο ότι οι ιρανικές δυνάμεις εξακολουθούν να έχουν πλήρη έλεγχο της περιοχής.
Παράλληλα, κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι παρέχουν στα πλοία «ψευδείς εγγυήσεις» για ασφαλή διέλευση από συγκεκριμένο νότιο δίαυλο και προειδοποίησε ότι όσα επιχειρήσουν να περάσουν μπορεί να αποτελέσουν στόχο.
Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν, μάλιστα, ότι δύο πετρελαιοφόρα προσέκρουσαν σε νάρκες και ακινητοποιήθηκαν ενώ επιχειρούσαν να χρησιμοποιήσουν, όπως υποστήριξαν, «παράνομη διαδρομή» στα Στενά.
Τι δείχνουν τα δεδομένα των πλοίων
Τα διαθέσιμα στοιχεία από εταιρείες παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας εμφανίζουν αισθητά χαμηλότερη κίνηση από αυτή που περιγράφουν οι Αμερικανοί.
Η Kpler κατέγραψε πέντε διελεύσεις τη Δευτέρα, 11 την Τρίτη και έξι την Τετάρτη, με τον μέσο όρο του τελευταίου δεκαημέρου να διαμορφώνεται περίπου στα 13 πλοία ημερησίως.
Ανάλογη εικόνα δίνει και η Lloyd’s List Intelligence, η οποία κατέγραψε περίπου 12 διελεύσεις την ημέρα μεταξύ 26 Αυγούστου και 1ης Σεπτεμβρίου. Η ίδια υπηρεσία, ωστόσο, επισημαίνει ότι τα στοιχεία μπορεί να μην είναι πλήρη, καθώς υπάρχουν πλοία που απενεργοποιούν τα συστήματα AIS και δεν είναι εύκολο να εντοπιστούν.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο. Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, περίπου 100 πλοία και 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου περνούσαν καθημερινά από τα Στενά. Σύμφωνα με το PortWatch, από τον Μάρτιο ο μέσος όρος είχε υποχωρήσει σε περίπου επτά πλοία την ημέρα.
Το Joint Maritime Information Center εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την εμπορική κίνηση «πολύ κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα», παρά τη μικρή ανάκαμψη από τα πρόσφατα χαμηλά. Παράλληλα, διατηρεί υψηλή την αξιολόγηση κινδύνου, επικαλούμενο μεταξύ άλλων τον κίνδυνο από παρασυρόμενες ή μη καταγεγραμμένες νάρκες.
Γιατί οι αριθμοί δεν συμφωνούν
Η μεγάλη απόσταση μεταξύ των αμερικανικών και των ανεξάρτητων εκτιμήσεων μπορεί να οφείλεται και στον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο καταγράφονται οι διελεύσεις.
Στελέχη της Lloyd’s List Intelligence και της Drewry εκτιμούν ότι οι αμερικανικές μετρήσεις ενδέχεται να περιλαμβάνουν μικρότερα σκάφη, ρυμουλκά, βοηθητικά πλοία, πολεμικά και άλλα σκάφη που κινούνται στο πλαίσιο των αμερικανικών συνοδειών.
Αντίθετα, εταιρείες όπως η Kpler εφαρμόζουν διαφορετικά κριτήρια και επικεντρώνονται κυρίως σε εμπορικά πλοία συγκεκριμένου μεγέθους και κατηγορίας.
Επιπλέον, οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν πρόσβαση σε δορυφορική και αεροπορική επιτήρηση, καθώς και σε στοιχεία από τις ίδιες τις ναυτικές συνοδείες. Αυτό σημαίνει ότι είναι πιθανό να έχουν εικόνα για κινήσεις που δεν εμφανίζονται στα δημόσια συστήματα AIS.
Έτσι, οι διαφορετικοί αριθμοί δεν αποδεικνύουν από μόνοι τους ότι μία από τις δύο πλευρές λέει ψέματα. Δείχνουν, όμως, ότι η πραγματική έκταση της ναυσιπλοΐας παραμένει δύσκολο να αποτυπωθεί με απόλυτη ακρίβεια.
Το Ορμούζ ως πεδίο αντιπαράθεσης
Πίσω από τη διαμάχη για τους αριθμούς βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα: ο πραγματικός επιχειρησιακός έλεγχος μιας θαλάσσιας οδού από την οποία εξαρτάται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.
Οι ΗΠΑ θέλουν να αποδείξουν ότι μπορούν να εγγυηθούν την ασφαλή διέλευση των πλοίων. Το Ιράν, αντίθετα, επιδιώκει να διατηρήσει την εικόνα ότι μπορεί να περιορίσει ή να ελέγξει την κίνηση.
Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιότυπο «μπρα ντε φερ», όπου κάθε νέα διέλευση πλοίου, κάθε αναφορά για νάρκες και κάθε αλλαγή στη στρατιωτική παρουσία στην περιοχή αποκτά μεγαλύτερη σημασία.
Και όσο παραμένουν διαφορετικές οι εκτιμήσεις για το πόσα πλοία περνούν πραγματικά από το Ορμούζ, τόσο η αγορά ενέργειας θα παραμένει αντιμέτωπη με έναν επιπλέον παράγοντα αβεβαιότητας.
Drop Media | Περισσότερα Διεθνή Νέα Ορμούζ: Ποιος ελέγχει πραγματικά τα Στενά – Οι αντικρουόμενες εκδοχές ΗΠΑ και Ιράν
