Οι ΗΠΑ και το Ιράν εμφανίζονται πιο κοντά από κάθε άλλη στιγμή των τελευταίων εβδομάδων σε μια συμφωνία που θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα στη Μέση Ανατολή. Η εικόνα, όμως, παραμένει φορτισμένη. Λίγες ώρες μετά τα μηνύματα αισιοδοξίας από την Ουάσινγκτον, την Τεχεράνη και το Πακιστάν, οι αμερικανικές δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι κατέρριψαν ιρανικά drones στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας.
Σύμφωνα με την αμερικανική Κεντρική Διοίκηση, το Ιράν εκτόξευσε πολλαπλά drones μίας κατεύθυνσης, με στόχο εμπορικά πλοία που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ. Η CENTCOM ανέφερε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις τα κατέρριψαν και ότι η κυκλοφορία των πλοίων συνεχίζεται χωρίς διακοπή.
Το περιστατικό σημειώθηκε ενώ οι δύο πλευρές φέρονται να βρίσκονται κοντά σε συμφωνίαπλαίσιο, με το Πακιστάν να έχει αναλάβει ρόλο μεσολαβητή. Ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι υπάρχει συμφωνημένο τελικό κείμενο, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται αισιόδοξοι, χωρίς πάντως να μιλούν για οριστική κατάληξη.
Τι προβλέπει η συμφωνία που συζητείται
Στο κέντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκονται τρία βασικά ζητήματα: η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ για την εμπορική ναυσιπλοΐα, η σταδιακή άρση κυρώσεων σε βάρος του Ιράν και οι δεσμεύσεις της Τεχεράνης για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Το υπό διαμόρφωση μνημόνιο κατανόησης φέρεται να προβλέπει άνοιγμα του Ορμούζ, άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και μια περίοδο 60 ημερών τεχνικών συνομιλιών, μέσα στην οποία θα καθοριστούν οι λεπτομέρειες για το πυρηνικό πρόγραμμα και τους μηχανισμούς ελέγχου.
Από αμερικανικής πλευράς, η όποια οικονομική χαλάρωση συνδέεται με την εφαρμογή των όρων από την Τεχεράνη. Η ιρανική πλευρά, σύμφωνα με διεθνή μέσα, επιδιώκει άμεση ανακούφιση από τις κυρώσεις και αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων, κάτι που η Ουάσινγκτον αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το πιο δύσκολο σημείο
Το μεγαλύτερο αγκάθι παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Οι ΗΠΑ ζητούν σαφείς εγγυήσεις ότι η Τεχεράνη δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα, καθώς και ρυθμίσεις για το εμπλουτισμένο ουράνιο που βρίσκεται στην ιρανική επικράτεια.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, επιδιώκει να διατηρήσει πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς. Οι λεπτομέρειες για τους ελέγχους, τις επιθεωρήσεις και την τύχη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου φαίνεται πως θα μεταφερθούν στη δεύτερη φάση των συνομιλιών, μετά την υπογραφή του μνημονίου.
Γιατί το Ορμούζ είναι το μεγάλο χαρτί
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν τεράστια στρατηγική και οικονομική σημασία, καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η σύγκρουση των τελευταίων μηνών έχει προκαλέσει σοβαρή ανησυχία στις αγορές ενέργειας, ενώ κάθε νέο επεισόδιο στην περιοχή επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς τιμές και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Η Ουάσινγκτον επιδιώκει πλήρη και ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων. Η Τεχεράνη, ωστόσο, εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει λόγο στον έλεγχο της περιοχής, επικαλούμενη την κυριαρχία του Ιράν και του Ομάν στα Στενά.
Οι διαφορετικές αναγνώσεις της συμφωνίας
Παρά την αισιοδοξία, οι δηλώσεις από τις δύο πλευρές δεν περιγράφουν πάντα την ίδια συμφωνία. Ιρανικά μέσα έχουν μεταδώσει πληροφορίες για άμεση αποδέσμευση κεφαλαίων και ευρύτερα οικονομικά ανταλλάγματα, ενώ η αμερικανική πλευρά επιμένει ότι οποιοδήποτε όφελος θα εξαρτηθεί από την πλήρη τήρηση των δεσμεύσεων από το Ιράν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να πιέζει για συμφωνία με αυστηρούς όρους στο πυρηνικό πεδίο, ενώ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δηλώνει αισιόδοξος ότι η υπογραφή μπορεί να έρθει μέσα στις επόμενες ημέρες. Η απόσταση ανάμεσα στις δημόσιες τοποθετήσεις δείχνει ότι το τελικό κείμενο παραμένει πολιτικά ευαίσθητο και για τις δύο πλευρές.
Ο παράγοντας Ισραήλ
Σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις έχει και το Ισραήλ, παρότι δεν συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις. Η κυβέρνηση Νετανιάχου παρακολουθεί με επιφυλακτικότητα τις επαφές ΗΠΑΙράν και θέτει ως βασική προϋπόθεση την πλήρη απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από το ιρανικό έδαφος.
Η Τεχεράνη κατηγορεί το Ισραήλ ότι επιχειρεί να υπονομεύσει την προοπτική συμφωνίας, ενώ η Ουάσινγκτον προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη αποκλιμάκωσης και στις πιέσεις των συμμάχων της στην περιοχή.
Κρίσιμες οι επόμενες ημέρες
Η συμφωνία ΗΠΑΙράν μπορεί να υπογραφεί μέσα στις επόμενες ημέρες, εφόσον οι τελευταίες εκκρεμότητες κλείσουν σε πολιτικό επίπεδο. Ακόμη και τότε, όμως, θα πρόκειται για το πρώτο στάδιο μιας δύσκολης διαδικασίας, καθώς θα ακολουθήσουν τεχνικές συνομιλίες για τα πυρηνικά, τις κυρώσεις, τον έλεγχο του Ορμούζ και τις εγγυήσεις εφαρμογής.
Η κατάρριψη των drones δείχνει ότι η διπλωματική κινητικότητα δεν έχει σταματήσει την ένταση στο πεδίο. Η συμφωνία μπορεί να βρίσκεται κοντά, όμως μέχρι να υπογραφεί και να εφαρμοστεί, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το σημείο όπου η πολιτική διαπραγμάτευση συναντά καθημερινά τον κίνδυνο νέας ανάφλεξης.
Drop Media | Περισσότερα Διεθνή Νέα ΗΠΑΙράν: Συμφωνία προ των πυλών με φόντο τα drones στο Ορμούζ
