Η πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα δεν βρίσκεται σήμερα στο στάδιο μιας άμεσης απόφασης για την κατασκευή μονάδων, αλλά στο σημείο όπου ανοίγει οργανωμένα η συζήτηση για τη γνώση, τη θεσμική ετοιμότητα και τις προϋποθέσεις που θα χρειαστούν αν η χώρα κληθεί στο μέλλον να αξιολογήσει σοβαρά αυτή την επιλογή.
Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκου Τσάφου, κατά τη διάρκεια ημερίδας για την πυρηνική ενέργεια που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 29 Μαΐου, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της ακαδημαϊκής κοινότητας, νομικών, ερευνητικών φορέων και ρυθμιστικών αρχών.
Ο κ. Τσάφος ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται σήμερα σε φάση λήψης απόφασης για πυρηνικές μονάδες. Αντίθετα, όπως ανέφερε, βρίσκεται σε περίοδο διερεύνησης όλων των διαθέσιμων ενεργειακών επιλογών, με στόχο ένα αξιόπιστο ενεργειακό σύστημα με το χαμηλότερο δυνατό κόστος.
Γιατί ανοίγει η συζήτηση
Σύμφωνα με τον υφυπουργό, η βασική απάντηση της χώρας στις προκλήσεις της ενεργειακής μετάβασης παραμένει η αποθήκευση ενέργειας μέσω μπαταριών και αντλησιοταμιευτικών έργων, καθώς και η ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
Ωστόσο, παραμένει το ερώτημα πώς θα διατηρηθεί η αξιοπιστία του συστήματος όταν η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές δεν επαρκεί και απαιτούνται εφεδρικές υποδομές.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Τσάφος αναφέρθηκε στη διεθνή επιστροφή του ενδιαφέροντος για την πυρηνική ενέργεια, τόσο σε συμβατικούς αντιδραστήρες όσο και σε νέες τεχνολογίες, όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες, γνωστοί ως SMRs.
Ο ίδιος αναγνώρισε ότι πρόκειται για μια δύσκολη τεχνολογία, καθώς διεθνώς πολλά έργα αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους. Όπως είπε, «δεν πρόκειται για μια τεχνολογία που μπορεί κανείς να παραγγείλει γνωρίζοντας με βεβαιότητα πότε θα παραδοθεί και ποιο θα είναι το τελικό κόστος της».
Πρώτα γνώση, μετά αποφάσεις
Παρά τις δυσκολίες, ο υφυπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει να ωριμάσουν πλήρως οι συνθήκες για να αρχίσει τότε να αποκτά γνώση και τεχνογνωσία.
«Το ερώτημα δεν είναι αν η Ελλάδα πρέπει σήμερα να προχωρήσει σε ένα πυρηνικό πρόγραμμα. Το ερώτημα είναι αν πρέπει να αποκτήσει τη γνώση και την ικανότητα να αξιολογήσει σοβαρά αυτή την επιλογή στο μέλλον», τόνισε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο στόχος είναι να δημιουργηθούν από τώρα τα θεμέλια ώστε, εφόσον οι τεχνολογικές και οικονομικές συνθήκες καταστήσουν την πυρηνική ενέργεια κατάλληλη για τις ανάγκες της χώρας, η Ελλάδα να μη χρειαστεί να ξεκινήσει από το μηδέν.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην ανάγκη εκπαίδευσης επιστημόνων, μηχανικών και ειδικών που θα μπορούν να παρακολουθούν τις διεθνείς εξελίξεις και να αξιολογούν τις νέες τεχνολογίες, ανεξάρτητα από το αν τελικά η χώρα θα επιλέξει πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο Δημόκριτος και η ελληνική εμπειρία
Η Ελλάδα δεν ξεκινά από μηδενική βάση στον τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας.
Από το 1961 λειτουργούσε στο ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος ο μοναδικός ερευνητικός πυρηνικός αντιδραστήρας της χώρας, ο οποίος παρέμεινε ενεργός για δεκαετίες και συνέβαλε στη δημιουργία επιστημονικής γνώσης και εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.
Αν και ο αντιδραστήρας έχει σταματήσει να λειτουργεί εδώ και σχεδόν είκοσι χρόνια και βρίσκεται σε διαδικασία αποξήλωσης, η εμπειρία που αναπτύχθηκε γύρω από αυτόν παραμένει σημαντική εθνική παρακαταθήκη.
Ο διευθυντής του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, Βαγγέλης Καρκαλέτσης, υπογράμμισε ότι στη χώρα εξακολουθεί να υπάρχει ερευνητικό υπόβαθρο, τόσο στον Δημόκριτο όσο και σε πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα, όπως το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.
Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η πολυετής απουσία ενεργού πυρηνικής ερευνητικής υποδομής έχει οδηγήσει σε σταδιακή απομείωση του εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Για τον λόγο αυτό χαρακτήρισε πρώτη προτεραιότητα την εκπαίδευση μιας νέας γενιάς επιστημόνων, μηχανικών, τεχνικών, στελεχών ρυθμιστικών αρχών και δημοσίων λειτουργών.
Θεσμοί, ασφάλεια και κοινωνική αποδοχή
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε και το θεσμικό πλαίσιο που θα απαιτούσε μια πιθανή πυρηνική επιλογή.
Η Αναστασία Μακρή, partner της Ζέπος & Γιαννόπουλος, ανέλυσε τα βασικά στάδια που περιγράφουν οι κατευθυντήριες οδηγίες του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.
Η πρώτη φάση αφορά την αξιολόγηση της αναγκαιότητας της πυρηνικής ενέργειας, με βάση τις ενεργειακές ανάγκες της χώρας, τις εναλλακτικές επιλογές ηλεκτροπαραγωγής, τη δομή της αγοράς και τον πιθανό ρόλο της πυρηνικής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα.
Η δεύτερη φάση περιλαμβάνει τη δημιουργία νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου, τις διαδικασίες αδειοδότησης και εποπτείας, τους μηχανισμούς πυρηνικής ασφάλειας και την εκπαίδευση του αναγκαίου προσωπικού.
Μόνο μετά την ολοκλήρωση αυτών των δύο σταδίων μπορεί να ακολουθήσει η τρίτη φάση, δηλαδή η κατασκευή και λειτουργία μιας πυρηνικής εγκατάστασης.
Ένα σχέδιο 15 έως 20 ετών
Όπως επισημάνθηκε στην ημερίδα, η πυρηνική ενέργεια δεν αποτελεί έργο μιας κυβερνητικής θητείας ούτε καν μιας δεκαετίας.
Από την έναρξη της θεσμικής και τεχνικής προετοιμασίας έως την πιθανή λειτουργία ενός πρώτου πυρηνικού σταθμού μπορεί να απαιτηθούν 15 έως 20 χρόνια ή και περισσότερο.
Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων ήταν ότι η πυρηνική ενέργεια δεν είναι απλώς μια τεχνολογική επιλογή, αλλά μια μακροχρόνια στρατηγική απόφαση.
Προϋποθέτει ισχυρούς θεσμούς, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, κοινωνική αποδοχή και μακροπρόθεσμο εθνικό σχεδιασμό, ώστε η χώρα να μπορεί να αξιολογήσει με πληρότητα τόσο τα οφέλη όσο και τις υποχρεώσεις ενός πιθανού πυρηνικού προγράμματος.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Ενεργειακή «απόβαση» της Chevron στο Ιόνιο
- Δυτική Ελλάδα: Από «ενεργειακό άκρο» σε κόμβο για ρεύμα, επενδύσεις και διασυνδέσεις
Drop Media | Διαβάστε περισσότερες Ειδήσεις με Οικονομική Θεματολογία Πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα: Γιατί ανοίγει τώρα η μεγάλη συζήτηση
