Πανευρωπαϊκή αναζήτηση λύσεων για το στεγαστικό: Η ελληνική αντίφαση των 794.000 κλειστών διαμερισμάτων

Το ζήτημα της εξασφάλισης προσιτής κατοικίας τίθεται στο επίκεντρο της άτυπης συνεδρίασης του Eurogroup στη Λευκωσία της Κύπρου. Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης αναμένεται να ανταλλάξουν απόψεις και να αξιολογήσουν τα μέτρα που εφαρμόστηκαν σε διάφορες χώρες, προκειμένου να εντοπιστούν οι πιο αποτελεσματικές πρακτικές για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.

Δείτε ακόμα: Μητρώο «ΜΙΔΑ»: Ψηφιακός φάκελος για κάθε ακίνητο

Η συζήτηση θα διεξαχθεί αμέσως μετά την παρουσίαση των εαρινών προβλέψεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την οικονομία, οι οποίες επηρεάζονται από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Καθώς οι τιμές των ακινήτων και τα ενοίκια στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν αυξηθεί την τελευταία δεκαετία με ρυθμούς ταχύτερους από τα εισοδήματα, το στεγαστικό αναγνωρίζεται πλέον ως κοινή ευρωπαϊκή πρόκληση. Ζητούμενο της συνόδου είναι να εξεταστεί ποια μέτρα απέδωσαν, ποια απέτυχαν και ποια μπορούν να μεταφερθούν σε άλλα εθνικά πλαίσια.

Η ιδιαιτερότητα της ελληνικής αγοράς

Στην Ελλάδα το πρόβλημα παρουσιάζει μια σημαντική αντίφαση. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, στη χώρα καταγράφονται 2.277.615 κενές κατοικίες, αριθμός που αντιστοιχεί στο 35% του συνολικού αποθέματος. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος αυτών αφορά εξοχικά, δευτερεύουσες κατοικίες ή ακίνητα που βρίσκονται μακριά από αστικά κέντρα και αγορές εργασίας, γεγονός που καθιστά αδύνατη την άμεση διάθεσή τους.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου, περίπου 794.000 κλειστά σπίτια στα μεγάλα αστικά κέντρα και κυρίως στην Αττική θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τη σταθεροποίηση της αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται διορθώσεις σε υφιστάμενα προγράμματα, όπως το «ΑνακαινίζωΝοικιάζω», η παροχή στοχευμένων κινήτρων για μακροχρόνιες μισθώσεις, καθώς και η θέσπιση σαφέστερων κανόνων για τη Χρυσή Βίζα και τις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Οι στρατηγικές άλλων ευρωπαϊκών κρατών

Η πρόσφατη μελέτη της διαΝΕΟσις και του ΙΟΒΕ αναδεικνύει τις διαφορετικές πολιτικές που υιοθετούν τα κράτημέλη της ΕΕ, προσφέροντας εργαλεία που θα μπορούσαν να προσαρμοστούν στα ελληνικά δεδομένα:

• Ισπανία: Υλοποιεί κρατικό πρόγραμμα στέγασης ύψους 7 δισ. ευρώ για την περίοδο 20262030, εστιάζοντας στην κατασκευή κοινωνικών κατοικιών που παραμένουν μόνιμα υπό δημόσιο έλεγχο. Παράλληλα, θεσπίζει δημόσιο σύστημα ενοικίασης με ανώτατο όριο μισθώματος το 30% του εισοδήματος των δικαιούχων και επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς στις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης.

• Ιρλανδία: Έχει θέσει στόχο τη δημιουργία 300.000 νέων κατοικιών έως το 2030 με προϋπολογισμό 11,3 δισ. ευρώ. Εφαρμόζει ετήσιο πλαφόν 2% στις αυξήσεις των ενοικίων, μειώνει τον ΦΠΑ στην πώληση έτοιμων διαμερισμάτων από το 13,5% στο 9% και επιβάλλει ειδικό φόρο 7% επί της εμπορικής αξίας στα κλειστά και εγκαταλελειμμένα ακίνητα.

• Κροατία: Θεσπίζει νέο ετήσιο φόρο στις κλειστές κατοικίες, ο οποίος κυμαίνεται από 0,60 έως 8 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, αναλόγως με την περιοχή και την παλαιότητα. Από τον φόρο εξαιρούνται μόνο οι κύριες κατοικίες και όσες νοικιάζονται μακροχρόνια για τουλάχιστον δέκα μήνες το έτος. Παράλληλα, προχωρά στην κατασκευή 9.000 νέων κατοικιών και παρέχει φοροαπαλλαγές σε νέους έως 45 ετών για την απόκτηση πρώτης κατοικίας.