Οι αυξανόμενες τιμές ενέργειας, ως συνέπεια της κλιμακούμενης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, αναζωπυρώνουν τις ανησυχίες για επιστροφή του πληθωρισμού, με τους αναλυτές να επισημαίνουν ότι η Ευρώπη παραμένει σημαντικά πιο ευάλωτη σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι επενδυτές εξετάζουν πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο ενός στασιμοπληθωριστικού σοκ παρόμοιου με αυτό της δεκαετίας του 1970, εάν η διαταραχή στις παγκόσμιες προμήθειες ενέργειας παραταθεί. Ο Kaspar Hense, διαχειριστής χαρτοφυλακίων στην RBC BlueBay Asset Management, δήλωσε ότι «ο κίνδυνος ενός σεναρίου τύπου 1970 αυξάνεται», ενώ σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου και περαιτέρω εκτίναξης των τιμών πετρελαίου, ακόμη και τα κρατικά ομόλογα ενδέχεται να χάσουν τον χαρακτήρα τους ως ασφαλείς επενδύσεις.
Πετρέλαιο και φυσικό αέριο στο επίκεντρο Το Brent ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα 9 Μαρτίου 2026, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια άνοδο από την κρίση της πανδημίας το 2020. Από την αρχή του έτους, η τιμή έχει αυξηθεί κατά περίπου 70%. Οι ευρωπαϊκές τιμές χονδρικής φυσικού αερίου έχουν φθάσει στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών.
Σύμφωνα με την Capital Economics, κάθε αύξηση 5% στις τιμές πετρελαίου προσθέτει περίπου 0,1 ποσοστιαία μονάδα στον πληθωρισμό των ανεπτυγμένων οικονομιών. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι επίμονη αύξηση 10% στις τιμές πετρελαίου μειώνει την παγκόσμια οικονομική παραγωγή κατά 0,1% έως 0,2%. Ιστορικά, σημαντικές αυξήσεις τιμών πετρελαίου συνέβαλαν σε ύφεση στις ΗΠΑ το 1973, 1980, 1990 και 2008.
Δίλημμα για τις κεντρικές τράπεζες
Η εξέλιξη δημιουργεί δίλημμα για τις κεντρικές τράπεζες: η αύξηση επιτοκίων για έλεγχο του πληθωρισμού ενδέχεται να επιδεινώσει την οικονομική επιβράδυνση. Ο Austan Goolsbee, πρόεδρος της Chicago Fed, χαρακτήρισε το περιβάλλον «όσο δυσάρεστο μπορεί να γίνει» για στασιμοπληθωρισμό.
Οι αγορές προεξοφλούν πλέον τουλάχιστον μία αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ εντός του 2026, ενώ πριν από τον πόλεμο υπήρχε 40% πιθανότητα μείωσης. Ανάλογη μετατόπιση παρατηρείται και για την Τράπεζα της Αγγλίας.
Πιέσεις σε ομόλογα
Οι αποδόσεις βραχυπρόθεσμων ομολόγων αυξήθηκαν απότομα: +50 μονάδες βάσης στα διετή βρετανικά, +30 μονάδες βάσης στα γερμανικά και αυστραλιανά, +13 μονάδες βάσης στις ΗΠΑ. Οι επενδυτές στρέφονται σε ομόλογα συνδεδεμένα με τον πληθωρισμό (inflationlinked bonds). Στη Βρετανία, τα breakeven inflation rates πενταετίας έφθασαν σχεδόν στο 3,5%, υψηλό από τον Απρίλιο 2025.
Γιατί η Ευρώπη κινδυνεύει περισσότερο
Οι ΗΠΑ εμφανίζονται πιο ανθεκτικές λόγω ενεργειακής αυτάρκειας και παραγωγής πετρελαίου, καθώς και πρόσβασης σε εμπορεύματα που επηρεάζονται από το Στενό του Ορμούζ (λιπάσματα, ήλιο). Ο Michael Every της Rabobank τόνισε ότι «οι ΗΠΑ μαζί με την αμερικανική ήπειρο είναι αυτάρκεις σε πολλά από τα εμπορεύματα». Οι ευρωπαϊκές αγορές υποχώρησαν 5,5% την προηγούμενη εβδομάδα, έναντι 2% του S&P 500, ενώ ο MSCI Asia Pacific exJapan 6,3%.
Παρά την ανθεκτικότητα, οι ΗΠΑ δεν είναι άτρωτες: η οικονομία έχασε θέσεις εργασίας τον Φεβρουάριο και αναμένονται νέα στοιχεία πληθωρισμού.
Πού στρέφονται οι επενδυτές
Ο στασιμοπληθωρισμός πλήττει μετοχές και ομόλογα ταυτόχρονα. Ο χρυσός υποχώρησε περίπου 2% την προηγούμενη εβδομάδα. Το δολάριο παραμένει το μόνο πραγματικό καταφύγιο, ενισχυμένο έναντι των περισσοτέρων νομισμάτων ανεπτυγμένων οικονομιών.
Ο Kit Juckes της Societe Generale σημείωσε ότι «οι ΗΠΑ μπορούν να αντέξουν ένα ενεργειακό σοκ – αν και με πολιτικές συνέπειες. Το ίδιο δεν ισχύει για την Ευρώπη, ιδιαίτερα το Ηνωμένο Βασίλειο».
Drop Media | Διαβάστε περισσότερες Ειδήσεις με Οικονομική Θεματολογία Reuters: Ο πληθωρισμός επιστρέφει, πιο ευάλωτη η Ευρώπη από τις ΗΠΑ
