Με μια εκτεταμένη έρευνα σε εξέλιξη, η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας επιχειρεί το τελευταίο διάστημα να χαρτογραφήσει το πραγματικό μέγεθος της ενεργειακής φτώχειας σήμερα, σε μια περιοχή που τα προηγούμενα χρόνια κατέγραψε τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Στόχος της έρευνας είναι να αποτυπωθεί πόσα νοικοκυριά αδυνατούν να καλύψουν βασικές ενεργειακές ανάγκες, με πρώτη και κυριότερη τη θέρμανση, και ποιες κοινωνικές ομάδες πλήττονται περισσότερο.
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου το πρόβλημα παραμένει οξύ, ιδιαίτερα στην Πάτρα και τα μεγάλα αστικά κέντρα της Δυτικής Ελλάδας, παρά το γεγονός ότι οι χειμώνες θεωρούνται ήπιοι. Τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η ενεργειακή φτώχεια δεν υποχώρησε ουσιαστικά μετά την κρίση των προηγούμενων ετών, αλλά απέκτησε πιο μόνιμα χαρακτηριστικά, παρά το γεγονός ότι οι τιμές του πετρελαίου θέρμανσης παραμένουν σχετικά σταθερές τα δύο τελευταία χρόνια.
Στην καθημερινότητα των κατοίκων της Πάτρας, το πρόβλημα αποτυπώνεται με πολύ συγκεκριμένους όρους. Η Κωνσταντίνα, 30 ετών, ζει και εργάζεται στην πόλη τα τελευταία πέντε χρόνια. Πρόσφατα αναγκάστηκε να μετακομίσει, καθώς το προηγούμενο σπίτι της –ένα μικρό ρετιρέ στο κέντρο, σε πολυκατοικία της δεκαετίας του ’70– ήταν, όπως λέει, «ακατάλληλο για να ζήσει κανείς». Χωρίς κεντρική θέρμανση, με ανεπαρκή μόνωση και έντονη υγρασία, το διαμέρισμα δεν μπορούσε να διατηρήσει στοιχειώδη ζέστη τον χειμώνα, ακόμη και με συνεχή χρήση κλιματιστικού και θερμοπομπών.
Τις ημέρες έντονου κρύου, η Κωνσταντίνα έφευγε από το σπίτι και φιλοξενούνταν από φίλες της. «Ξυπνούσα με πονοκεφάλους και έπρεπε να στεγνώσω τα ρούχα μου πριν πάω στη δουλειά, γιατί ήταν νωπά από την υγρασία», περιγράφει. Η αναζήτηση νέου σπιτιού με κεντρική θέρμανση αποδείχθηκε σχεδόν αδύνατη λόγω του αυξημένου κόστους, με αποτέλεσμα το βασικό της κριτήριο να είναι πλέον η μικρότερη έκθεση του διαμερίσματος στις καιρικές συνθήκες. «Εχουμε φτάσει τα 30 και δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε ούτε ένα ζεστό σπίτι» λέει.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat, περίπου δύο στους δέκα Ελληνες δηλώνουν ότι κρυώνουν στο σπίτι τους τον χειμώνα. Στη Δυτική Ελλάδα, το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 30,3%, ένα από τα υψηλότερα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Μάλιστα, το 2021 ξεπερνούσε το 40%, στοιχείο που καταδεικνύει τη διαχρονικότητα του προβλήματος που έχει τις ρίζες του στην περίοδο της οικονομικής κρίσης και κορυφώθηκε στα χρόνια εκτόξευσης του πληθωρισμού.
Τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά πλήττονται δυσανάλογα. Εξι στα δέκα φτωχά νοικοκυριά στη Δυτική Ελλάδα δεν έχουν επαρκή θέρμανση τον χειμώνα, καθώς η Περιφέρεια συγκαταλέγεται στις χαμηλότερες θέσεις πανελλαδικά ως προς το διαθέσιμο εισόδημα.
Την εικόνα συμπληρώνει η αγορά κατοικίας της Πάτρας. Παρά τη συνεχή αύξηση των ενοικίων, ελάχιστα διαμερίσματα λειτουργούν την κεντρική θέρμανση. Οπως εξηγούν παράγοντες της κτηματαγοράς, σχεδόν επτά στις δέκα πολυκατοικίες δεν προμηθεύονται πετρέλαιο τον χειμώνα εδώ και χρόνια, ενώ η μικτή χρήση πολλών κτιρίων στο κέντρο δυσχεραίνει τη συνεννόηση μεταξύ ενοίκων.
Η έρευνα της Περιφέρειας φιλοδοξεί να αποτυπώσει αυτή τη σκληρή πραγματικότητα με σύγχρονα δεδομένα. Για χιλιάδες κατοίκους της Πάτρας και της Δυτικής Ελλάδας, το ζήτημα της θέρμανσης δεν αποτελεί στατιστικό μέγεθος, αλλά καθημερινό αγώνα επιβίωσης.
Δωρεάν ρεύμα για 17.000 νοικοκυριά
Στη σκιά των ανησυχητικών στοιχείων για την ενεργειακή φτώχεια, η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας επιχειρεί να δώσει κάποιες λύσεις. Κεντρικός άξονας αυτής της προσπάθειας είναι το φιλόδοξο σχέδιο των ενεργειακών κοινοτήτων, το οποίο, σύμφωνα με τον αντιπεριφερειάρχη Περιβάλλοντος και Ενέργειας Λίνο Μπλέτσα, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στην παροχή δωρεάν ρεύματος σε 17.000 νοικοκυριά.
«Το ζήτημα της ενεργειακής φτώχειας είναι γνωστό, καθώς η Δυτική Ελλάδα βρίσκεται διαχρονικά ανάμεσα στις τρεις περιφέρειες με το μεγαλύτερο πρόβλημα», σημειώνει στην «Π» ο κ. Μπλέτσας. Οπως εξηγεί, η Περιφέρεια έχει ήδη προχωρήσει σε συγκεκριμένες πράξεις, επενδύοντας στο μοντέλο των ενεργειακών κοινοτήτων με τη συμμετοχή Δήμων, ΤΟΕΒ, ΓΟΕΒ και δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης. Μέσα από αυτή τη συνεργασία, σχεδιάζεται η δημιουργία ενός μεγάλου ενεργειακού πάρκου στο Μεσολόγγι, που θα λειτουργήσει ως βασικό εργαλείο αυτοπαραγωγής για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Πρόθεση της Περιφέρειας είναι να καλύψει παράλληλα με δωρεάν ρεύμα έως και 17.000 νοικοκυριά, με προτεραιότητα σε ευάλωτες ομάδες. Ωστόσο, όπως τονίζει ο αντιπεριφερειάρχης, ο τελικός αριθμός δικαιούχων θα εξαρτηθεί από τους όρους σύνδεσης για αυτοπαραγωγή (netmetering ή netbilling) που θα εγκριθούν από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. «Θα προσπαθήσουμε να καλύψουμε όσο το δυνατόν περισσότερα νοικοκυριά, αλλά όλα θα κριθούν από τους τελικούς όρους» αναφέρει.
Το υπό σχεδιασμό ενεργειακό πάρκο θα έχει ισχύ 150 MW και εκτιμάται ότι θα συμβάλει καθοριστικά στη μείωση της τιμής του ρεύματος για περίπου 300.000 πολίτες σε 11 Δήμους της Δυτικής Ελλάδας. Από αυτούς, περίπου 140.000 είναι κατ’ επάγγελμα αγρότες, οι οποίοι αντιμετωπίζουν έντονα το αυξημένο ενεργειακό κόστος, ιδιαίτερα για αρδευτικές και παραγωγικές ανάγκες. Σε συνδυασμό με το εθνικό πρόγραμμα «Απόλλων», το έργο φιλοδοξεί να αλλάξει συνολικά το ενεργειακό τοπίο στην περιοχή.
Δεν είναι τυχαίο, όπως επισημαίνει ο κ. Μπλέτσας, ότι το εγχείρημα των ενεργειακών κοινοτήτων της Δυτικής Ελλάδας έχει ήδη αναγνωριστεί διεθνώς, καθώς συμπεριλήφθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις καλές πρακτικές βιώσιμης ανάπτυξης. Η Περιφέρεια αναμένει την έκδοση της σχετικής Υπουργικής Απόφασης, ώστε να προχωρήσει η προγραμματική σύμβαση και η προκήρυξη του διαγωνισμού για την κατασκευή και λειτουργία του φωτοβολταϊκού πάρκου.
Για μια περιοχή, όπου χιλιάδες νοικοκυριά συνεχίζουν να ζουν σε κρύα σπίτια, το στοίχημα είναι αν αυτές οι πρωτοβουλίες θα μεταφραστούν σύντομα σε απτή ανακούφιση στην καθημερινότητα.
Drop Media | Ειδήσεις από την Ελλάδα Ενεργειακή φτώχεια χωρίς τέλος: Γιατί η Δυτική Ελλάδα έχει τα πιο κρύα σπίτια
